3-6-2020 Audiëntie – Abraham, een nieuwe manier om de relatie met God te beleven tot in de grootste beproeving

Dierbare broeders en zusters, goeie dag!
Er is in het leven van Abraham een stem die onverwacht klinkt. Een stem die hem uitnodigt een weg te gaan met een absurde stijl: een stem die hem ertoe aanzet zich los te maken van zijn vaderland, van zijn familiale wortels, om een nieuwe toekomst tegemoet te gaan, een andere toekomst. En dat allemaal gebaseerd op een belofte, waar men zich alleen maar kan aan toevertrouwen. En zich toevertrouwen aan een belofte, is niet gemakkelijk, daar is moed voor nodig. Abraham geeft zijn vertrouwen.

De Bijbel zegt niets over het verleden van de eerste aartsvader. De logica der dingen laat veronderstellen dat hij andere afgoden aanbad; misschien was hij een wijs man, die gewoon was om de hemel en de sterren te peilen. De Heer belooft hem namelijk dat zijn nageslacht zo talrijk zal zijn als de sterren aan de hemel.

En Abraham vertrekt. Hij luistert naar de stem van God en vertrouwt zich toe aan Zijn woord. Dat is belangrijk: hij vertrouwt zich toe aan Gods woord. Zijn vertrek is de aanleiding om de relatie met God op een nieuwe manier op te vatten. Om die reden is de aartsvader Abraham in de grote spirituele joodse, christelijke en islamitische tradities aanwezig als de volmaakte man van God, in staat zich aan Hem te onderwerpen, zelfs wanneer Zijn wil zwaar blijkt te zijn, om niet te zeggen ronduit onbegrijpelijk.

Abraham is dus de man van het Woord. Wanneer God spreekt, wordt de mens ontvanger van dat Woord en wordt zijn leven de plaats waar het wil belichaamd worden. Het is een grote nieuwigheid op de religieuze weg van de mens: het leven van de gelovige begint zich als een roeping voor te doen, dat wil zeggen, als een oproep, als de plaats waar zich een belofte realiseert. En hij beweegt zich in de wereld niet zozeer onder het gewicht van een enigma maar door de kracht van deze belofte die zich ooit zal verwezenlijken. Abraham gelooft in de belofte van God. Hij gelooft en vertrekt, zonder te weten waarheen – volgens de Brief aan de Hebreeën (cf 11,8). Maar hij geeft zijn vertrouwen.

Bij het lezen van het boek Genesis, ontdekken wij dat Abraham zijn gebed beleeft in voortdurende trouw aan het Woord, dat zich met periodes op zijn weg aandient. Samengevat kunnen wij zeggen dat het geloof in het leven van Abraham een geschiedenis wordt. Het geloof wordt geschiedenis. Of nog, door zijn leven, door zijn voorbeeld, leert Abraham ons deze weg waarop het geloof geschiedenis wordt. God wordt niet alleen gezien in kosmische verschijnselen, als een verre God die angst kan inboezemen. De God van Abraham wordt “mijn God”, de God van mijn persoonlijke geschiedenis, die mijn stappen leidt, die mij niet verlaat, de God van mijn dagen, de gezel van mijn avonturen, de God die Voorzienigheid is. Ik stel mij de vraag en ik stel ze aan u: en wij, hebben wij die ervaring van God? “Mijn God”, de God die mij vergezelt, de God van mijn persoonlijke geschiedenis, de God die mijn stappen leidt, die mij niet verlaat, de God van mijn dagen? Hebben wij die ervaring? Denken wij daar even over na.

Een van de meest originele teksten van de geschiedenis van de spiritualiteit, het Mémorial van Blaise Pascal, getuigt ook van die ervaring van Abraham. Hij begint zo: “De God van Abraham, de God van Isaak, de God van Jakob, en niet van de filosofen en geleerden. Zekerheid, zekerheid. Gevoel. Vreugde. Vrede. De God van Jezus Christus”. Dit Mémorial, geschreven op een klein stuk perkament, en na zijn dood gevonden, ingenaaid in een kledingstuk van deze filosoof, drukt niet alleen een intellectuele reflectie uit die een geleerd man van God kan hebben, maar de levendige, ervaren gewaarwording van Zijn aanwezigheid. Pascal noteert zelfs het precieze ogenblik waarop hij deze werkelijkheid voelde, Hem ontmoet te hebben: de avond van 23 november 1654. Het is geen abstracte God, geen kosmische God, nee. Het is de God van een persoon, van een oproep, de God van Abraham, van Isaak en Jakob, de God die zekerheid is en gevoel, die vreugde is.

“Het gebed van Abraham manifesteert zich allereerst in daden: in stilzwijgen richt hij bij elke pleisterplaats een altaar op voor de Heer” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 2570). Abraham bouwt geen tempel, maar legt stenen op de weg die herinneren aan God die voorbijging. Een verrassende God, zoals wanneer Hij op bezoek komt in de figuur van drie gasten, die hij en Sarah met veel attenties ontvangen en die hun de geboorte aankondigen van hun zoon Isaak (cf Gen 18,1-15).

Abraham was honderd jaar en zijn vrouw negentig ongeveer. En zij geloofden, zij stelden vertrouwen in God. En Sarah, zijn vrouw, werd zwanger. Op die leeftijd! Dat is de God van Abraham, onze God, die ons vergezelt. Zo wordt Abraham vertrouwelijk met God, hij kan zelfs discuteren met Hem, maar hij blijft trouw. Hij spreekt met God en discuteert met Hem. Tot in de grootste beproeving, wanneer God hem vraagt zijn eigen zoon Isaak te offeren, het kind van zijn hoge ouderdom, zijn enige erfgenaam. Dan beleeft Abraham zijn geloof als een drama, tastend in de nacht, onder een hemel zonder sterren. En dat overkomt ons ook dikwijls, op weg in de nacht, maar met geloof. God zal zelf de hand van Abraham die reeds klaar staat om toe te slaan, tegenhouden, omdat Hij zijn werkelijk totale beschikbaarheid ziet (cf. Gn 22, 1-19).

Broeders en zusters, leren wij van Abraham, te bidden met geloof: naar de Heer luisteren, op weg gaan, in dialoog gaan tot en met in discussie gaan. Laten wij niet bang zijn om met God te discuteren! Ik ga zelfs iets zeggen dat een ketterij zou kunnen lijken. Heel dikwijls hebben mensen mij gezegd: weet u, dit is mij overkomen en ik werd kwaad op God – Hadt ge de moed om kwaad te worden op God? – Ja, ik werd kwaad op God – Maar, dat is bidden! Alleen een zoon kan kwaad worden op zijn vader en hem daarna weer onder ogen komen.
Leren wij van Abraham om te bidden met geloof, in gesprek te gaan, te discuteren, maar altijd bereid het woord van God te aanvaarden en in praktijk te brengen. Leren wij met God spreken als een zoon met zijn papa. Transparant. Zo leert Abraham ons bidden. Dank u.

Terug naar overzicht