2-10-2019 Audiëntie – Geen Heilige Geest, geen evangelisatie!
Nederigheid, een sleutel om het woord Gods te begrijpen

“De Heilige Geest speelt de hoofdrol in de evangelisatie”, brengt paus Franciscus in herinnering op deze tweede dag van de buitengewone missiemaand.
Hij gaat verder met zijn catechese over de Handelingen van de Apostelen en geeft commentaar bij het 8e hoofdstuk waarin de apostel Filippus, door de Geest gedreven, een verlaten weg neemt waar hij een hoge ambtenaar ontmoet van de koningin van Ethiopië, die hij evangeliseert door hem de betekenis uit te leggen van het woord Gods.
Aan wie denkt dat evangeliseren, is “de mensen te overtuigen dat Jezus God is”, zegt paus Franciscus met zin voor humor: “mijn beste, dat is geen evangelisatie, als er geen Heilige Geest is, is er geen evangelisatie. Het kan proselitisme zijn, publiciteit … Maar evangelisatie, is u laten leiden door de Heilige Geest. Moge Hij het zijn die u aanzet te verkondigen, verkondigen door het getuigenis, met inbegrip van het martelaarschap, met inbegrip van het woord”.
De paus had ook lof voor de nederigheid van de Ethiopiër: “Deze machtige man erkent dat hij leiding nodig heeft om het woord Gods te begrijpen. Hij was een groot bankier, minister van economie, hij had alle macht over het geld, maar wist dat hij zonder uitleg niet kon begrijpen: hij was nederig”.

Dierbare broeders en zusters,
Na het martelaarschap van Stefanus, lijkt de “wedloop” van Gods woord een halte toegeroepen te worden door de ontketening van “een hevige vervolging tegen de Kerk in Jeruzalem” (Hand 8,1). Om die reden blijven de apostelen in Jeruzalem, terwijl vele christenen zich over andere plaatsen in Judea en Samaria verspreiden.

In het Boek van de Handelingen, lijkt vervolging een permanente toestand te zijn in het leven van de leerlingen, in overeenstemming met wat Jezus gezegd had: “Als ze Mij vervolgd hebben, zullen ze ook u vervolgen” (Joh 15,20). Maar in plaats van het vuur van de evangelisatie uit te doven, wordt het door vervolging nog aangewakkerd.

Wij hebben gehoord, wat de diaken Filippus deed, die de steden van Samaria begint te evangeliseren en dat er vele tekens zijn van bevrijding en genezing die de verkondiging van het Woord vergezellen. Op dat ogenblik begint de Heilige Geest een nieuwe fase in de reis van het Evangelie: Hij stuwt Filippus om een vreemdeling tegemoet te gaan, wiens hart openstaat voor God. Filippus staat op en vertrekt met dezelfde bezieling. Op een verlaten en gevaarlijke weg, ontmoet hij een hoge ambtenaar van de koningin van Ethiopië, haar opperschatmeester. Deze man, een eunuch, was naar Jeruzalem gegaan voor de eredienst en keert naar zijn land terug. Hij was een joodse proseliet uit Ethiopië. In zijn reiskoets gezeten, leest hij de rol van de profeet Jesaja, in het bijzonder het vierde lied van de “dienaar des Heren”.

Filippus nadert de reiskoets en vraagt hem: “Begrijpt ge wat ge leest?” (8,30). De Ethiopiër antwoordt: “Hoe zou ik dat kunnen als niemand mij daarin behulpzaam is?” (8,31). Deze machtige man erkent dat hij leiding nodig heeft om het woord van God te verstaan. Hij was een groot bankier, minister van economie, hij had alle macht over het geld, maar wist dat hij zonder uitleg niet kon begrijpen; hij was nederig.

En dit gesprek tussen Filippus en de Ethiopiër stemt ook tot nadenken over het feit dat het niet volstaat de Schrift te lezen, men dient er de betekenis van te begrijpen, het wezenlijke ervan te vinden door verder te kijken dan de “schors”, naar de Heilige Geest die leven geeft aan de letter. Zoals paus Benedictus zei bij het begin van de Synode over het Woord van God, “exegese, een ware lezing van de Heilige Schrift, is niet alleen een literair fenomeen, (…). Zij is de beweging van mijn bestaan” (Meditatie, 6 oktober 2008). In Gods Woord treden, is bereid zijn uit zijn eigen begrensdheid te treden om Christus te ontmoeten en zich gelijkvormig te maken aan Hem, die het levend Woord is van de Vader.

Wie speelt dus de hoofdrol in hetgeen de Ethiopiër las? Filippus biedt aan zijn toehoorder de leessleutel: deze lijdzame zachtmoedige dienaar, die het kwaad niet met kwaad beantwoordt, al wordt hij als mislukt en onvruchtbaar beschouwd en tenslotte uit de weg geruimd, bevrijdt het volk van de ongerechtigheid en draagt vrucht voor God. Het is precies deze Christus die door Filippus en heel de Kerk verkondigd wordt; Hij die ons allemaal door Zijn Pasen heeft vrijgekocht. Tenslotte erkent de Ethiopiër Christus en vraagt het doopsel, en hij belijdt zijn geloof in de Heer Jezus. Dit verhaal is mooi, maar wie heeft Filippus ertoe aangezet naar de woestijn te gaan om deze man te ontmoeten? Wie heeft Filippus ertoe aangezet de reiskoets te naderen? De Heilige Geest. De Heilige Geest speelt de hoofdrol in de evangelisatie. “Vader, ik ga evangeliseren. – Ja? en wat doet ge? – Ha, ik verkondig het Evangelie en ik zeg wie Jezus is, ik probeer de mensen ervan te overtuigen dat Jezus God is.” Mijn beste, dat is geen evangelisatie. Als er geen Heilige Geest is, is er geen evangelisatie. Dat kan proselitisme zijn, publiciteit … Maar evangelisatie, is u laten leiden door de Heilige Geest, Hij moet u stuwen om te verkondigen, om te verkondigen door het getuigenis, met inbegrip van het martelaarschap, met inbegrip van het woord.

Nadat hij de Ethiopiër de Verrezen Heer heeft laten ontmoeten – de Ethiopiër ontmoet de verrezen Jezus omdat hij deze profetie begrijpt – verdween Filippus, de Geest neemt hem en zendt hem voor iets anders. Ik heb gezegd dat de Geest de hoofdrol speelt in de evangelisatie en wat is het teken dat gij, christenvrouw, christenman, een evangelieverkondiger bent? De vreugde. Met inbegrip van het martelaarschap. En Filippus, van vreugde vervuld, gaat het Evangelie elders verkondigen.

Moge de Geest van de gedoopten, mannen en vrouwen maken die het Evangelie verkondigen om anderen aan te trekken niet tot zichzelf maar tot Christus, dat zij plaats weten te maken voor Gods werkzaamheid, dat zij anderen vrij en verantwoordelijk weten te maken voor de Heer.

Terug naar overzicht