18-9-2019 Audiëntie – Hoe de kunst van onderscheiding uitoefenen
De boom herkennen aan zijn vruchten

“Hoe de kunst van onderscheiding uitoefenen ten overstaan van situaties die de gewone schema’s overstijgen”: paus Franciscus brengt graag in herinnering dat onderscheiding een kunst is die kan geleerd worden. In zijn commentaar bij hoofdstuk 5 in de Handelingen van de Apostelen (vv. 34-35 en 38-39) geeft hij de wetgeleerde Gamaliël tot voorbeeld, die het Sanhedrin toespreekt om de apostelen van de dood te redden.
De paus herneemt zijn catechese over de Handelingen van de Apostelen, na van vorige woensdag toen de audiëntie gewijd was aan het verslag van zijn apostolische reis in Afrika.
Gamaliël “toont dat ieder menselijk plan eerst steun kan krijgen en vervolgens ten onder gaan, terwijl al wat uit den hoge komt en Gods “handtekening” draagt, bestemd is om te blijven. Zijn “gewogen en vooruitziende woorden” tonen het christelijk gebeuren in een nieuw licht” en “bieden criteria die de smaak van het evangelie hebben, omdat zij uitnodigen de boom aan zijn vruchten te herkennen”.
“Vragen wij aan de Heilige Geest dat Hij in ons werkzaam zou zijn opdat wij alleen en in gemeenschap de “habitus” kunnen verwerven van onderscheiding. Vragen wij Hem de genade altijd de eenheid van de heilsgeschiedenis te kunnen zien aan de tekenen van Gods voorbijgaan in onze tijd en op het gezicht van degenen die naast ons staan.”

Dierbare broeders en zusters, goeie dag!
Wij gaan verder met de catechese over de Handelingen van de Apostelen. Ten overstaan van het verbod van de joden om onderricht te geven in de naam van Christus, antwoorden Petrus en de apostelen moedig dat zij niet kunnen gehoorzamen aan degenen die een einde willen stellen aan de reis die het Evangelie door de wereld maakt.

De Twaalf tonen zo dat zij deze “gehoorzaamheid van het geloof” bezitten, die zij vervolgens bij alle mensen zouden willen wekken (cf Rom 1,5). Vanaf Pinksteren, gaat het namelijk niet meer om mannen alleen. Zij doen de ervaring op van deze bijzondere synergie, die maakt dat zij zich decentraliseren en hen doet zeggen: “wij … maar ook de Heilige Geest” (Hand 5,32) of “de Heilige Geest en wij” (Hand 15,28). Zij voelen dat zij niet meer mogen zeggen “ik” alleen, het zijn mannen die gedecentraliseerd zijn van zichzelf. Sterk door dit verbond, laten de apostelen zich door niemand intimideren. Hun moed was indrukwekkend! Wij denken dat zij laf waren: zij waren allemaal gevlucht, zij zijn gevlucht toen Jezus gearresteerd werd. Maar, van laf zijn zij zo moedig geworden. Waarom? Omdat de Heilige Geest met hen was. Dat is wat ook ons overkomt: als wij de Heilige Geest in ons hebben, zullen wij de moed hebben vooruit te gaan, de moed vele gevechten te winnen, niet door onszelf maar door de Heilige Geest die met ons is. Als ondernemende getuigen van de verrezen Jezus, zetten zij geen stap achteruit, evenmin als de martelaren van alle tijden, ook die van onze tijd. Martelaren geven hun leven, zij verbergen niet dat zij christen zijn. Ook vandaag zijn er zo velen. Denken wij terug aan die orthodoxe koptische christenen, vier jaren geleden, echte arbeiders, op het strand van Lybië: zij werden allemaal de keel overgesneden. Maar het laatste woord dat zij uitspraken was “Jezus, Jezus”. Zij hadden hun geloof niet verkocht, omdat de Heilige Geest met hen was. Het zijn de martelaren van vandaag!

De apostelen zijn de “luidsprekers” van de Heilige Geest, gezonden door de Verrezen Heer om het heilbrengende Woord prompt en zonder aarzelen te verkondigen. En echt, deze vastberadenheid doet het joodse “religieus systeem” daveren, het voelt zich bedreigd en antwoordt met geweld en terdoodveroordelingen. De christenvervolging is vandaag dezelfde: mensen die het christendom niet willen, voelen zich bedreigd en doden daarom christenen. Maar te midden van het Sanhederin, verheft zich de stem van een farizeeër die ervoor kiest de reactie van de zijnen af te remmen: hij heet Gamaliël, een voorzichtige man, “wetgeleerde, die bij het gehele volk in aanzien stond” (v. 34). In zijn school, had de heilige Paulus geleerd de wet van de vaderen te onderhouden (cf Hand 22,3). Gamaliël neemt het woord en toont zijn broeders hoe de kunst van onderscheiding te beoefenen ten overstaan van situaties die de gewone schema’s overstijgen.

Hij noemt enkele personen die zich voor de Messias hadden uitgegeven en toont dat ieder menselijk plan steun kan krijgen en daarna ten onder gaan, terwijl al wat uit den hoge komt en Gods “handtekening” draagt, bestemd is om te blijven. Menselijke plannen kunnen altijd mislukken; zij gaan een tijd mee, zoals wij. Denken wij aan alle politieke projecten, en hoe zij veranderen, in alle landen. Denken wij aan de grote rijken, aan de dictaturen van de laatste eeuw: zij voelden zich heel machtig, zij dachten de wereld te domineren. En dan is alles in elkaar gestuikt. Denk ook aan de rijken van vandaag: zij zullen in elkaar stuiken als God niet met hen is, omdat de macht van de mensen niet blijft duren. Alleen de macht van God blijft.

Denken wij aan de geschiedenis van de christenen en ook aan de Kerkgeschiedenis, met zoveel zonden, zoveel schandalen, zoveel droevige dingen in de loop van die twee millennia. En waarom is het niet in elkaar gestuikt? Omdat God daar is. Wij zijn zondaars en zo dikwijls geven wij ook aanleiding tot ergernis. Maar God is met ons. En God redt ons als eerste, en hen daarna; maar de Heer redt altijd. De macht is “God met ons”. Door sommige mensen te noemen die zich voor de Messias lieten doorgaan, toont Gamaliël dat ieder menselijk plan eerst steun kan krijgen en nadien ten onder gaan. Daarom besluit Gamaliël dat, als de leerlingen van Jezus van Nazareth in een bedrieger geloofd hebben, zij bestemd zijn om in het niets te verdwijnen; als zij integendeel iemand volgen die van God komt, dan is het beter geen strijd te voeren; en hij waarschuwt: “anders zou misschien blijken dat gij tegen God in verzet zijt” (Hand 5,39). Hij leert ons deze onderscheiding maken.

Het zijn gewogen en vooruitziende woorden, die het christelijk gebeuren in een nieuw licht plaatsen en criteria bieden “met de smaak van het Evangelie”, omdat zij uitnodigen de boom aan zijn vruchten te herkennen (cf Mt 7,16). Zij raken het hart en verkrijgen het gewenste effect: de andere leden van het Sanhedrin volgen zijn raad en zien af van de terechtstelling, namelijk de apostelen te doden.

Vragen wij aan de Heilige Geest dat Hij in ons werkzaam zou zijn opdat wij alleen en in gemeenschap de “habitus” van onderscheiding kunnen verwerven. Vragen wij Hem de genade altijd de eenheid van de heilsgeschiedenis te kunnen zien in de tekenen van Gods voorbijgaan in onze tijd en op het gezicht van degenen die naast ons staan, opdat wij zouden leren dat de tijd en het gezicht van de mensen boodschappers zijn van de levende God.

Terug naar overzicht