9-9-2020 Audiëntie – Liefde en het algemeen welzijn

“Het christelijk antwoord op de pandemie en de socio-economische crisissen die eruit voortvloeien, is op liefde gebaseerd”, zegt paus Franciscus. Omdat “God liefde is”, “kunnen wij met Zijn hulp de wereld genezen door allen samen te werken voor het algemeen welzijn, niet alleen voor ons eigen welzijn, maar voor het algemeen welzijn, dat van iedereen”.
De paus gaat verder met zijn catechese, “De wereld genezen”, en die dit keer als thema heeft “Liefde en het algemeen welzijn”.
Hij brengt onder andere in herinnering dat gezondheid “niet alleen een individueel goed is”, maar “ook een openbaar goed”. “Een gezonde samenleving is een samenleving die zorg draagt voor ieders gezondheid”, benadrukt hij.
De paus insisteert dat liefde, die “ook de sociale, culturele, economische en politieke relaties vruchtbaar maakt”, in staat is “sociale structuren voort te brengen die ons aanmoedigen om eerder te delen dan te concurreren, die ons toelaten de meest kwetsbaren op te nemen in plaats van hen uit te sluiten en die ons helpen het beste van onze menselijke natuur tot uiting te brengen”.
De paus benadrukt ook het belang van een gezonde politiek en een gezonde dialoog met politieke tegenstanders.
Hij geeft ook het voorbeeld van de liefde van ouders voor hun gehandicapte zoon, die hij voor deze catechese had begroet.

Dierbare broeders en zusters!

De crisis die wij doormaken omwille van de pandemie, treft heel de wereld! Wij kunnen er beter uitkomen als wij allen samen naar het algemeen welzijn streven; in het andere geval, komen wij er slechter uit. Helaas, zien wij partijdige belangen opduiken. Bijvoorbeeld, sommigen zouden zich de eventuele oplossingen, zoals vaccins, willen toe-eigenen om ze vervolgens aan anderen te verkopen. Anderen profiteren van de toestand om verdeeldheid te zaaien: om economisch of politiek voordeel te zoeken, wat conflicten teweegbrengt of versterkt. Nog anderen bekommeren zich helemaal niet om het leed van anderen, gaan eraan voorbij en vervolgen hun weg (cf Lc 10,30-32). Het zijn de “devoten” van Pontius Pilatus, die zich de handen wassen.

Het christelijk antwoord op de pandemie en de socio-economische crisissen die eruit voortvloeien, is gebaseerd op liefde, vooreerst de liefde van God die ons altijd voorafgaat (cf 1 Joh 4,19). Hij bemint ons het eerst, Hij gaat ons altijd voor, zowel in de liefde als in de oplossingen. Hij bemint ons op een onvoorwaardelijke manier en als wij die Goddelijke liefde aanvaarden, kunnen wij op een gelijkaardige manier antwoord geven. Ik hou niet alleen van degenen die van mij houden: van mijn familie, mijn vrienden, mijn groep, maar ook van degenen die niet van mij houden, ik hou ook van degenen die mij niet kennen, van vreemden, en van degenen die mij leed berokkenen of die ik als vijand beschouw (cf Mt 5,44). Dat is christelijke wijsheid, dat is de houding van Jezus. En het hoogtepunt van heiligheid, is liefde voor zijn vijand. Dat is niet gemakkelijk. Zeker, iedereen beminnen, ook zijn vijanden, is moeilijk – ik zou zeggen, het is een kunst! Maar een kunst die men kan leren en verbeteren. Echte liefde, die ons vruchtbaar maakt en vrij, is altijd expansief en inclusief. Deze liefde draagt zorg, geneest en doet het goede. Heel dikwijls doet een streling meer goed dan veel argumenten, een streling van vergeving zonder te veel argumenten om zich te verdedigen. Inclusieve liefde geneest.

Liefde beperkt zich dus niet tot de relatie tussen twee of drie personen, of tot vrienden, of de familie, ze gaat verder. Zij omvat ook burgerlijke en politieke banden (cf Catechismus van de Katholieke Kerk, nrs. 1907-1912), met inbegrip van de band met de natuur (Enc. Laudato si’, n. 231). Aangezien wij sociale en politieke wezens zijn, is één van de hoogste uitdrukkingen van liefde precies haar sociale en politieke dimensie. Zij is doorslaggevend voor de menselijke ontwikkeling en biedt het hoofd aan alle crisissen (ibid., nr. 231). Wij weten dat liefde gezinnen en vriendschappen vruchtbaar maakt; maar het is goed eraan te herinneren dat zij tevens de sociale, culturele, economische en politieke relaties vruchtbaar maakt en ons toelaat een “beschaving van liefde” op te bouwen, zoals de heilige Paulus VI graag zei, en in zijn spoor de heilige Johannes Paulus II. Zonder deze inspiratie overheerst de cultuur van het egoïsme, van de onverschilligheid, de wegwerpmentaliteit, die erin bestaat degene van wie ik niet houd, van wie ik niet kan houden of die mij in de samenleving nutteloos lijkt, opzij te schuiven.

Vandaag zei een echtpaar mij: “Bid voor ons, want wij hebben een gehandicapte zoon”. Ik vroeg: “hoe oud is hij? – Hij is groot – En wat doet u? – Wij zijn bij hem, wij helpen hem”. Heel het leven van die ouders voor deze gehandicapte zoon! Dat is liefde. Onze vijanden, onze politieke tegenstanders, zij lijken voor ons politieke en sociale gehandicapten, maar dat is schijn. God alleen weet of ze het zijn of niet. Maar wij moeten hen liefhebben, in gesprek gaan, wij moeten aan deze beschaving van liefde bouwen, deze politieke en sociale beschaving van eenheid onder heel de mensheid. Dat is het tegengestelde van oorlog, verdeeldheid, hebzucht en ook van “oorlog” in families. Inclusieve liefde is sociaal, familiaal, politiek: liefde vervult alles!

Het coronavirus toont ons dat het ware welzijn voor iedereen, een algemeen welzijn is en niet alleen voor het individu, en omgekeerd is het algemeen welzijn een waar welzijn voor de persoon (cf KKK, nr. 1905-1906). Als iemand alleen zijn eigen welzijn zoekt, is hij egoïstisch. Een persoon is integendeel meer persoon wanneer zij haar eigen welzijn openstelt voor iedereen, wanneer zij deelt. Gezondheid is niet alleen een individueel goed, het is ook een publiek goed. Een gezonde samenleving is een samenleving die zorg draagt voor ieders gezondheid.

Aan een virus dat geen hindernissen kent, geen grenzen noch cultureel en politiek onderscheid, moet het hoofd geboden worden met een liefde zonder hindernissen, grenzen noch onderscheid. Deze liefde kan sociale structuren voortbrengen die ons aanmoedigen om eerder te delen dan te concurreren, die ons toelaten de meest kwetsbaren op te nemen in plaats van hen uit te sluiten en die ons helpen het beste van onze menselijke natuur tot uiting te brengen en niet het slechtste.

Ware liefde kent geen wegwerpcultuur, zij weet niet wat dat is. Wanneer wij liefhebben en creatief zijn, wanneer wij vertrouwen en solidariteit opwekken, zien we concrete initiatieven voor het algemeen welzijn opduiken. En dat geldt zowel op het vlak van de kleine en grote gemeenschappen als op internationaal vlak. Wat men in het gezin doet, in de wijk, het dorp, in de grootstad en op internationaal vlak, is hetzelfde: hetzelfde zaad dat groeit en vrucht draagt. Als ge in uw gezin, in uw wijk, begint met hebzucht, met strijd, zal er uiteindelijk “oorlog” van komen. Als ge integendeel met liefde begint, liefde en vergeving deelt, zal er liefde en vergeving zijn voor iedereen.

Als de oplossingen voor de pandemie integendeel het stempel dragen van egoïsme, of het nu komt van personen, ondernemingen of landen, kunnen wij misschien van het coronavirus afgeraken, maar zeker niet van de humanitaire en sociale crisis die het virus in het licht gesteld en vergroot heeft. Let er dus op, niet op zand te bouwen (cf Mt 7,21-27)! Om een gezonde, inclusieve, rechtvaardige en vreedzame samenleving op te bouwen, moeten wij bouwen op de rots van het algemeen welzijn. Het algemeen welzijn is een rots. En dat is de taak van iedereen, niet alleen van enkele vakdeskundigen. De heilige Thomas van Aquino zei dat de bevordering van het algemeen welzijn een plicht van rechtvaardigheid is, die neerkomt op alle burgers. Iedere burger is verantwoordelijk voor het algemeen welzijn. En voor christenen is het tevens een zending. Zoals de heilige Ignatius van Loyola leert: onze dagelijkse inspanningen richten op het algemeen welzijn is een manier om de glorie van God te ontvangen en te verspreiden.

Helaas, de politiek heeft dikwijls geen goede faam en wij weten waarom. Dat wil niet zeggen dat alle politici slecht zijn, nee, dat bedoel ik niet. Ik zeg alleen dat de politiek helaas dikwijls geen goede faam heeft. Men hoeft zich bij deze negatieve kijk echter niet neer te leggen, doch reageren door met feiten te tonen dat goede politiek mogelijk is, en zelfs een plicht, namelijk een politiek die de persoon en het algemeen welzijn in het midden plaatst.

Als u de geschiedenis van de mensheid leest, zal u veel heilige politici tegenkomen, die deze weg gegaan zijn. Het is mogelijk, in de mate dat elke burger en vooral wie engagementen en sociale en politieke verantwoordelijkheden opneemt, zijn activiteit in ethische principes verankert en ze met sociale en politieke liefde bezielt. Christenen, in het bijzonder leken gelovigen, zijn geroepen hiervan een goed getuigenis te geven en zij kunnen het dank zij de deugd van naastenliefde, door de intrinsieke sociale dimensie ervan te ontplooien.

Het is dus tijd onze sociale liefde te ontwikkelen – ik wil dit benadrukken: onze sociale liefde – doordat iedereen zijn bijdrage doet, uitgaande van onze kleinheid. Het algemeen welzijn vraagt ieders deelname. Als iedereen het zijne bijdraagt en niemand aan de kant geschoven wordt, zullen wij de banden op communautair, nationaal en internationaal vlak kunnen verlevendigen en in harmonie brengen met het milieu (cf Laudato si’, nr. 236). Zo zal ook in onze gebaren, hoe bescheiden ook, iets zichtbaar worden van het beeld van God dat wij in ons dragen, omdat God Drie-eenheid is, God is liefde. Dat is de mooiste definitie van God in de Bijbel. Zij wordt ons gegeven door de apostel Johannes, die zoveel van Jezus hield: God is liefde. Met Zijn hulp, kunnen wij de wereld genezen door allen samen te werken voor het algemeen welzijn, niet alleen voor ons eigen welzijn, maar voor het algemeen welzijn, dat van iedereen.

Terug naar overzicht