10-11-2021 Audiëntie – Vrij met de vrijheid van een christen, de vrijheid die ons volwassen maakt

Paus Franciscus nodigt de gedoopten uit in de loop van de dag dikwijls de Heilige Geest te aanroepen, ook met een simpel “Kom!”. “Het zal ons goed doen dikwijls te bidden: “Kom, Heilige Geest. En met de aanwezigheid van de Geest behoeden wij de vrijheid. Wij zullen vrij zijn, vrije christenen, niet gehecht aan het verleden in de negatieve zin van het woord, niet gehecht aan praktijken, maar vrij met de vrijheid van een christen, de vrijheid die ons volwassen maakt.” En de paus voegt erbij: “Dit gebed zal ons helpen in de Geest te wandelen, in vrijheid en vreugde, want wanneer de Heilige Geest komt, komt de vreugde, ware vreugde”.
De paus beëindigt hiermee zijn catechese over de Brief van de heilige Paulus aan de Galaten.

Dierbare broeders en zusters, goeiedag!

Wij zijn aan het einde van de catechese over de Brief aan de Galaten gekomen. Zoveel andere elementen uit deze tekst van de heilige Paulus, hadden het voorwerp van reflectie kunnen zijn! Het woord Gods is een onuitputtelijke bron. In deze Brief heeft de apostel ons als evangelieverkondiger toegesproken, als theoloog en herder.

De heilige bisschop Ignatius van Antiochië heeft een mooie uitspraak: “Er is één enkele leraar die gesproken heeft en wat Hij zei werd werkelijkheid. Maar de dingen die Hij in stilte deed, zijn de Vader waardig. Wie het woord van Jezus bezit, kan ook Zijn stilte horen” (Ad Ephesios, 15, 1-2). Wij mogen zeggen dat de apostel Paulus stem deze stilte van God wist te vertolken. Zijn meest originele intuïties helpen ons het overrompelend nieuwe te ontdekken dat de openbaring van Jezus Christus in zich bevat.

Hij was een echte theoloog die het mysterie van Christus schouwde en met zijn creatief verstand heeft overgedragen. En hij was ook bekwaam om zijn pastorale zending uit te oefenen voor een verdwaalde en gedesoriënteerde gemeenschap. Hij deed dat met verschillende methodes: soms met ironie, strengheid, zachtmoedigheid … Hij bevestigde zijn gezag als apostel, maar verborg tegelijk de zwakheid van zijn karakter niet. De kracht van de Geest heeft zijn hart werkelijk uitgegraven: de ontmoeting met de verrezen Christus heeft heel zijn leven, dat hij helemaal gewijd heeft aan de dienst van het Evangelie, veroverd en getransformeerd.

Paulus heeft nooit gedacht aan een christendom met irenische trekken, zonder pit of energie, integendeel. Hij heeft de vrijheid die Christus bracht, verdedigd met een geestdrift die ons ook vandaag treft, vooral als men denkt aan het lijden en de eenzaamheid die hij heeft moeten doorstaan. Hij was overtuigd een roeping gekregen te hebben die hij alleen kon beantwoorden en hij wou aan de Galaten uitleggen dat ook zij tot deze vrijheid geroepen waren, een vrijheid die hen bevrijdde van iedere vorm van slavernij, omdat zij hen tot erfgenamen maakte van de oude belofte en tot kinderen van God in Christus. Bewust van de gevaren die deze opvatting van vrijheid inhoudt, heeft hij de consequenties ervan nooit van geminimaliseerd. Hij was zich bewust van de gevaren die de christelijke vrijheid inhoudt, maar heeft er de consequenties niet van geminimaliseerd.

Hij legde de gelovigen moedig uit dat vrijheid niet gelijkstaat met losbandigheid en niet leidt naar vormen van verwaande zelfvoldaanheid. Integendeel, Paulus plaatste de vrijheid in de schaduw van de liefde en maakte de uitoefening ervan coherent met de dienstbaarheid van de liefde. Heel deze visie staat tegen de horizont van een leven volgens de Heilige Geest, dat de Wet die God aan Israël gaf, vervult en belet om te hervallen in slavernij aan de zonde. De bekoring bestaat er altijd in rechtsomkeer te maken.

Een definitie van christenen, die men in de Schriften vindt, zegt dat wij, christenen, geen mensen zijn die rechtsomkeer maken, die achterwaarts keren. Een mooie definitie. En de bekoring bestaat erin rechtsomkeer te maken om zekerder te zijn; terugkeren naar de Wet en het nieuwe leven van de Geest verwaarlozen. Dat is wat Paulus ons leert: de ware Wet heeft haar volheid in dit leven van de Geest dat Jezus ons gaf. En dit leven van de Geest kan alleen beleefd worden in vrijheid, christelijke vrijheid. Dat is één van de mooiste dingen.

Aan het slot van deze catechese, lijkt het mij dat in ons twee houdingen kunnen opduiken. Enerzijds, wekt het onderricht van de apostel begeestering in ons. Wij voelen ons geneigd om de weg van de vrijheid onmiddellijk te volgen, om te wandelen volgens de Geest. Altijd volgens de Geest: dat maakt ons vrij. Anderzijds zijn wij ons bewust van onze beperktheid, want wij ervaren elke dag de moeilijkheid om volgzaam te zijn aan de Geest, in te gaan op Zijn weldadige werking. Dan kan er vermoeidheid komen die de begeestering tegenhoudt. Wij voelen ons ontmoedigd, zwak, soms marginaal ten overstaan van de wereldse mentaliteit.

De heilige Augustinus suggereert ons hoe in deze situatie te reageren en verwijst daarvoor naar het Evangelie over de storm op het meer. Hij zegt: “Het Christusgeloof in je hart is zoals Christus in de boot. Je hoort beledigingen, je vermoeit je, je wordt tegengewerkt, en Christus slaapt. Maak Christus wakker, schud je geloof wakker! Ook bij beroering ben je in staat iets te doen. Schud je geloof wakker. Christus staat op en spreekt je toe … Maak Christus dus wakker … Geloof wat er gezegd werd en er zal diepe rust in je hart zijn” (Sermoenen 163/B 6). In moeilijke ogenblikken zijn wij – zegt de heilige Augustinus – als in de boot bij de storm.

En wat deden de apostelen? Zij maakten Christus wakker die in de storm sliep, maar Hij was er. Het enige dat wij in moeilijke ogenblikken kunnen doen is Christus wakker maken, Hij die in ons is, maar die slaapt zoals in de boot. Het is werkelijk zo. Wij moeten Christus in ons hart wakker maken en alleen dan zullen wij de dingen met Zijn blik kunnen zien, want Hij ziet verder dan de storm. Door Zijn serene blik kunnen wij een panorama zien dat wij zelfs niet konden voorstellen.

Op deze moeilijke maar fascinerende weg, herinnert de apostel ons dat wij het niet moe mogen worden om goed te doen. Word niet moe het goede te doen. Wij moeten vertrouwen hebben dat de Geest onze zwakheid altijd te hulp komt en ons de steun geeft die wij nodig hebben. Leren wij dus de Heilige Geest meer te aanroepen! Iemand zou kunnen zeggen: hoe aanroept men de Heilige Geest? Want ik weet hoe tot de Vader te bidden, met het Onze Vader. Ik weet hoe tot de Heilige Maagd te bidden, met het Wees gegroet. Ik weet hoe tot Jezus te bidden met het Gebed van de Wonden, maar wat met de Heilige Geest? Wat is het gebed tot de Heilige Geest?

Gebed tot de Heilige Geest is spontaan: het moet uit je hart komen. Je moet in moeilijke momenten zeggen: Kom, Heilige Geest. Het sleutelwoord is: Kom! Maar je moet het zeggen met je eigen woorden. Kom, want ik heb het moeilijk, kom want ik zit in het duister, kom want ik weet niet wat ik moet doen, kom want ik riskeer te vallen. Kom. Kom. Dat is het woord van de Geest om de Geest te aanroepen. Leren wij de Heilige Geest meer aanroepen. Wij kunnen dat met simpele woorden, op verschillende momenten van de dag. En wij kunnen, misschien in ons zakevangelie, het mooie gebed meenemen dat de Kerk met Pinksteren bidt: “Kom, o Geest des Heren, kom uit het hemels heiligdom,waar Gij staat voor Gods gezicht, Kom der armen troost, daal neer, kom en schenk uw gaven, Heer, kom wees in de harten licht. Kom o trooster, heil’ge Geest, zachtheid die de ziel geneest, kom verkwikking zoet en mild. …”. Kom. En zo verder. Het is een heel mooi gebed. De kern van het gebed is: kom. Zo baden de Heilige Maagd en de apostelen nadat Jezus ten Hemel gestegen was. Zij waren alleen in het cenakel en riepen de Geest aan.

Het zal ons goed doen dikwijls te bidden: “Kom, Heilige Geest. En met de aanwezigheid van de Geest bewaren wij de vrijheid. Wij zullen vrij zijn, vrije christenen, niet gehecht aan het verleden in de negatieve zin van het woord, niet gehecht aan praktijken, maar vrij met de vrijheid van een christen, met de vrijheid die ons volwassen maakt. Dit gebed zal ons helpen in de Geest te wandelen, in vrijheid en vreugde, want wanneer de Heilige Geest komt, komt de vreugde, ware vreugde. De Heer zegene u!

Terug naar overzicht