28-4-2020 Waarheid verdraagt geen druk

In de eerste Lezing van vandaag hoorden wij over het martelaarschap van Stefanus: simpel, zoals dat gebeurd is. De Wetgeleerden verdroegen de helderheid van zijn leer niet en van zodra hij ze verkondigd had, gingen zij iemand vragen te zeggen dat Stefanus lasterlijk gesproken had tegen God en de Wet (cf Hand 6,11-14). Nadien stormden zij op hem af en stenigden hem: zo simpel was dat (cf 7,57-58).

Een actieplan dat niet het eerste was in zijn soort: men heeft met Jezus hetzelfde gedaan (cf Mt 26,60-62). Het volk probeerde zich ervan te overtuigen dat Jezus een godslasteraar was en riep: “kruisig Hem!” (Mc 15,13). Beestachtig. Het is beestachtig uit te gaan van vals getuigenis om “recht te doen geschieden”. Dat is het plan. Ook in de Bijbel zijn er zo’n gevallen: het is Susanna overkomen (cf Dan 13,1-64), Nabot (cf 1 Kon 21,1-16), en Aman heeft het geprobeerd met het volk van God (cf Esther 3,1-14). Valse berichten en laster om het volk op te hitsen en rechtvaardigheid te eisen. Een echte lynchpartij.

En zo wordt hij voor de rechter gebracht om er een wettelijke vorm aan te geven, maar hij was al veroordeeld. Een rechter moet heel, heel moedig zijn om tegen zo een opzettelijk en voorbereid volksgericht in te gaan. Dat was ook zo met Pilatus: hij zag duidelijk dat Jezus onschuldig was, maar ziet het volk en wast zich de handen (cf Mt 27,24-26). Een manier om aan rechtspraak te doen.
Ook vandaag zien wij dat als men in sommige landen een staatsgreep wil plegen of een politicus uit de weg wil ruimen zodat hij zich niet kan aandienen voor de verkiezingen: valse berichten, laster, men doet beroep op een rechter die bereid is een situatierechtspraak uit te oefenen, wat in de mode is, om daarna te veroordelen. Dit is een sociale lynchpartij. En dat gebeurt met Stefanus: iemand wordt veroordeeld die reeds veroordeeld is door het misleide volk.

Dat gebeurt vandaag met de martelaren: de rechters hebben de mogelijkheid niet om recht te doen geschieden omdat ze reeds geoordeeld zijn. Denken wij aan Asia Bibi bijvoorbeeld: tien jaar gevangenis omdat zij veroordeeld was door laster en het volk haar dood wil. Tegen die lawine van valse informatie die de opinie maakt, kan men meestal niets beginnen.
In dit verband denk ik dikwijls aan de Shoah. Een gelijkaardig geval. Men vormt zich een idee over een volk en nadien wordt het normaal te zeggen: ja, ja, ze moeten dood. Een manier om mensen uit de weg te ruimen die ergeren, die storen.

Wij weten allemaal dat het niet goed is, maar wat wij niet weten is dat er dagelijks een lynchpartij plaatsheeft die mensen wil veroordelen, die hen een slechte reputatie wil geven, opzij schuiven, veroordelen. De dagelijkse kleine lynchpartij van de roddel die de opinie maakt. Men hoort kwaad over iemand, maar zegt men: maar nee, die is goed! – Nee, nee, ze zeggen … En daarmee wordt de opinie gemaakt om zich van iemand te ontdoen. De waarheid is anders: de waarheid is het getuigenis van wat waar is, van wat iemand gelooft: de waarheid is helder, transparant. Waarheid verdraagt geen druk.

Laat ons naar Stefanus kijken, de eerste martelaar na Jezus. Denken wij aan de apostelen: zij gaven getuigenis. En denken wij aan alle martelaren, meer bepaald degene die wij vandaag gedenken, de heilige Petrus Chanel. Roddel creëerde de opinie dat hij tegen de koning was … Zijn reputatie werd gemaakt, en hij moest eraan. Denken wij aan onszelf, aan onze tong: dikwijls beginnen wij met onze commentaar een lynchpartij van dit soort. En in onze christelijke instellingen hebben wij veel dagelijkse lynchpartijen gezien en die met roddel begonnen zijn.

Moge de Heer ons helpen rechtvaardig te zijn in ons oordeel, niet te beginnen roddelen om op een massale veroordeling te eindigen.

Terug naar overzicht