29-5-2019 Audiëntie – De Handelingen van de Apostelen: Gods woord en de Geest, een levend en doeltreffend koppel
Nieuwe catechesereeks

Het boek van de Handelingen van de Apostelen “toont ons de wonderlijke eenheid tussen het woord van God en de Heilige Geest”. De protagonisten van de Handelingen, insisteert de paus, “zijn werkelijk een levend en doeltreffend ‘koppel’: het Woord en de Geest”.
Paus Franciscus begon een nieuwe catechesereeks over het boek van de Handelingen van de Apostelen. Hij gaf commentaar bij de passage uit het eerste hoofdstuk, verzen 3 en 4.
Het woord van God is “dynamisch” en “wanneer de Geest het woord van de mens bezoekt, wordt het dynamisch, zoals dynamiet, dat wil zeggen dat het in de harten vuur kan ontsteken en schema’s, weerstanden en muren van verdeeldheid kan opblazen”.
De Heer nodigt de Zijnen uit “niet angstig in het heden te staan maar een verbond te sluiten met de tijd, namelijk de afloop af te wachten van een sacrale geschiedenis”, te wachten op “de stappen van God, Heer van tijd en ruimte”, “wachten tot de Vader door Zijn Geest dynamisme geeft aan hun hart”, om te vermijden dat “zij hun zending zelf fabriceren”. Daarom geeft Hij als voorbeeld, de apostelen die bijeen zijn in het cenakel, “biddend in eenheid en met volharding”.

Dierbare broeders en zusters, goeie dag!
Wij beginnen vandaag met een catechese die de weg volgt van het boek van de Handelingen der Apostelen. Dat boek uit de Bijbel, geschreven door de heilige evangelist Lucas, spreekt ons over een reis, maar welke reis? Over de reis die het Evangelie maakt in de wereld en het toont ons de wonderlijke eenheid tussen het woord van God en de Heilige Geest, die de tijd van de evangelisatie inluidt. De protagonisten van de Handelingen zijn werkelijk een levend en doeltreffend koppel: het Woord en de Geest.

God “zendt Zijn boodschap over de aarde” en “Zijn woord loopt snel”, zegt de psalm (147,4). Het woord van God loopt, het is dynamisch, het drenkt alle terreinen waar het op valt. En wat is zijn kracht? De heilige Lucas zegt ons dat het woord van de mens doeltreffend wordt, niet door retoriek, dat is de kunst van welsprekendheid, maar dank zij de Heilige Geest, de dynamis van God, het dynamisme van God, Zijn kracht, die de macht heeft het woord te zuiveren en drager van leven te laten zijn. In de Bijbel staan bijvoorbeeld gebeurtenissen, woorden van mensen; maar wat is het verschil tussen de Bijbel en een geschiedenisboek of een boek met verhalen? De woorden van de Bijbel komen van de Heilige Geest, die er zeer grote kracht aan geeft, een andere kracht, en die ons helpt zodat dit woord zaad tot heiligheid zou zijn, zaad van leven, dat doeltreffend zou zijn. Wanneer de Geest het woord van de mens bezoekt, wordt het dynamisch, zoals dynamiet, dat wil zeggen dat het in de harten vuur kan ontsteken, en dat het schema’s, weerstanden en muren van verdeeldheid kan opblazen door nieuwe wegen te openen en de grenzen van het volk Gods te verruimen. En dat zullen wij zien in de loop van deze catecheses, in het boek van de Handelingen van de Apostelen.

Ons menselijk woord, dat zo broos is en zelfs kan liegen en zich aan zijn verantwoordelijkheid kan onttrekken, kan alleen indringend en ontroerend gemaakt worden door de Heilige Geest; de Geest door wie de Zoon van God verwekt werd; de Geest van wie Hij de zalving gekregen heeft en die Hem in Zijn zending ondersteunde; de Geest door wie Hij Zijn apostelen gekozen heeft en die volharding en vruchtbaarheid waarborgde aan hun verkondiging, zoals Hij dat vandaag nog doet aan onze verkondiging.

Het Evangelie besluit met de verrijzenis en de hemelvaart van Jezus terwijl het verhalend stramien van de Handelingen der Apostelen juist daar begint, bij de overmaat aan leven die de Verrezene overbrengt op Zijn Kerk. De heilige Lucas zegt ons van Jezus: “na zijn sterven toonde Hij hun met vele bewijzen dat Hij in leven was. Hij verscheen hun gedurende veertig dagen en sprak met hen over het Rijk Gods” (Hand 1,3). De Verrezene, de verrezen Jezus, stelt heel menselijke gebaren zoals eten met de Zijnen, en Hij nodigt hen uit met vertrouwen de vervulling af te wachten van de belofte van de Vader: “gij zult gedoopt worden met de heilige Geest” (cf Hand 1,5).

Het doopsel in de Heilige Geest is namelijk de ervaring die ons een persoonlijke gemeenschap met God laat aangaan en laat deelnemen aan Zijn universele wil van heil, door de bruidsschat te verwerven van de parrhesia, de moed, dat wil zeggen de bekwaamheid een woord te kunnen uitspreken als kind van God en niet alleen als mens, maar als kind van God: een helder, vrij, doeltreffend woord, vol liefde voor Christus en onze broeders.

Er is dus geen strijd voor nodig om Gods gave te winnen of te verdienen. Alles wordt gratis gegeven en op de gepaste tijd. De Heer geeft alles gratis. Het heil is niet te koop, er staat geen prijs op: het is een gave om niets. Ten overstaan van hun bezorgdheid om vooraf de tijd te kennen waarop de gebeurtenissen zullen plaatshebben waarover Hij gesproken had, antwoordt Jezus aan de Zijnen: “Het komt u niet toe dag en uur te kennen, die de Vader in zijn macht heeft vastgesteld. Maar gij zult kracht ontvangen van de heilige Geest die over u komt, om mijn getuigen te zijn in Jeruzalem, in geheel Judea en Samaria en tot het uiteinde der aarde” (Hand 1,7-8).

De Verrezene nodigt de Zijnen uit niet angstig in het heden te staan maar een verbond te sluiten met de tijd, namelijk de afloop af te wachten van een sacrale geschiedenis, te kunnen wachten op de stappen van God, Heer van tijd en ruimte. De Verrezene nodigt de Zijnen uit niet zelf hun zending te fabriceren maar te wachten tot de Vader door Zijn Geest dynamisme geeft aan hun hart, om zich te kunnen impliceren in een missionair getuigenis dat kan uitstralen van Jeruzalem tot Samaria en dat de grenzen van Israël kan overstijgen om de periferieën van de wereld te bereiken.

Deze verwachting beleven de apostelen samen, zij beleven haar als familie van de Heer in de bovenzaal of het cenakel, waarvan de muren nog getuigen van de gave waardoor Jezus zich aan de Zijnen in de Eucharistie heeft overgeleverd. En hoe wachten zij op de kracht, de dynamis van God? Door met volharding te bidden, alsof zij niet met meerderen maar één waren. Door te bidden in eenheid en met volharding. Het is namelijk door gebed dat eenzaamheid, bekoring, wantrouwen overwonnen wordt en dat ons hart zich opent voor de gemeenschap. De aanwezigheid van de vrouwen en van Maria, de Moeder van Jezus, maakt deze ervaring intenser: zij hebben als eersten van de Meester geleerd om te getuigen van de trouw van de liefde en van de kracht van de gemeenschap die iedere vrees overbrugt.

Vragen ook wij aan de Heer het geduld om op Zijn stappen te wachten, om niet zelf ons werk te willen fabriceren en volgzaam te blijven door te bidden, de Geest te aanroepen en de kunst van de Kerkgemeenschap te ontwikkelen.

Terug naar overzicht