Het recht op leven

10-10-2018 Audiëntie – Het recht op leven

Een manier “om iemand uit de weg te ruimen”, verwant met de diensten van een “huurmoordenaar”: paus Franciscus windt er geen doekjes om wanneer hij over abortus spreekt. In tegendeel, “degene die men als een probleem voorstelt, is in werkelijkheid een gave Gods, die mij uit het egoïsme kan halen en in liefde kan doen groeien”.
De paus gaat verder met zijn catechese over de Decaloog, en mediteert over het gebod “ge zult niet doden”. Hij verheft zich bijzonder tegen “het verwijderen van een mensenleven uit de moederschoot  om andere rechten te behouden”: “hoe kan het wegnemen van een onschuldig en weerloos ontluikend leven therapeutisch, burgerlijk of gewoonweg menselijk zijn?”.
“Dan mag niet, dat is niet rechtvaardig, een mensenleven uit de weg ruimen, hoe klein ook, om een probleem op te lossen. Dat is alsof men een huurmoordenaar in dienst neemt om een probleem op te lossen”, insisteert de paus en hij klaagt “een spreekwijze” aan die de zaak verdoezelt: “een zwangerschap onderbreken” betekent “iemand direct doden”.
Aan het slot van zijn catechese zegt de paus dat hij meent dat de afgoden van deze wereld – geld, macht, succes – de mens ertoe brengen “om leven af te wijzen”. De enige authentieke maat voor het leven, “is de liefde, de liefde waarmee God bemint! De liefde waarmee God van het leven houdt … De liefde waarmee God van ieder mensenleven houdt”.

Dierbare broeders en zusters, goeie dag!

De catechese is vandaag gewijd aan het vijfde woord uit de Decaloog: “ge zult niet doden”. Het vijfde gebod, niet doden. Wij zijn reeds in het tweede deel van de Decaloog en dat gaat over de band met de naaste; dit gebod richt zich in zijn beknopte en onvoorwaardelijke formulering op als een vesting om de fundamentele waarde in menselijke relaties te verdedigen. En wat is die fundamentele waarde in menselijke relaties? De waarde van het leven. Daarom “gij zult niet doden”.

Men zou kunnen zeggen dat ieder kwaad dat in de wereld gebeurt, hierop neerkomt: misprijzen voor het leven. Het leven wordt aangevallen door oorlogen, organisaties die de mens uitbuiten – op het televisiejournaal zien we daar zo veel over – speculatief omgaan met de schepping, de wegwerpcultuur, en alle systemen die het mensenleven onderwerpen aan berekening en opportunisme, terwijl een ergerniswekkend aantal mensen in mensonwaardige situaties leven. Dat is het leven misprijzen, dat wil zeggen op een bepaalde manier doden.

Er is ook de tegenstrijdige benadering die toelaat dat het mensenleven in de moederschoot weggenomen wordt om andere rechten te kunnen behouden. Maar hoe kan het wegnemen van een onschuldig en weerloos ontluikend leven therapeutisch, burgerlijk of gewoonweg menselijk zijn? Ik vraag u: is het rechtvaardig een mensenleven uit de weg te ruimen om een probleem op te lossen? Wat denkt u daarvan: is dat juist? … Is het rechtvaardig een huurmoordenaar in dienst te nemen om een probleem op te lossen? Dat mag niet, het is niet rechtvaardig, een mensenleven – hoe klein ook – uit de weg te ruimen om een probleem op te lossen. Het is alsof men een huurmoordenaar in dienst neemt om een probleem op te lossen.

Vanwaar komt geweld en het afwijzen van ontluikend leven? In de grond komt het uit angst. De ander onthalen is namelijk een uitdaging voor het individualisme. Denken wij voorbeeld aan het ogenblik waarop men ontdekt dat een ongeboren kind gehandicapt is, zelfs zwaar gehandicapt. In deze dramatische gevallen hebben de ouders echte nabijheid, echte solidariteit nodig om de feiten het hoofd te bieden en hun begrijpelijke angst aan te kunnen. Dikwijls krijgen zij integendeel de raad om de zwangerschap te onderbreken, wat een spreekwijze is: “een zwangerschap onderbreken” betekent “iemand direct doden”.

Een ziek kind is zoals elke behoeftige mens op aarde, zoals een bejaarde die hulp nodig heeft, zoals zo veel armen die met moeite overleven: degene die men als een probleem voorstelt, is in werkelijkheid een gave Gods, die mij uit het egoïsme kan halen en in liefde kan doen groeien. Het kwetsbaar leven toont ons de uitweg, de weg om ons te redden van een bestaan dat op zichzelf teruggeplooid is en om de vreugde van de liefde te ontdekken. En hier zou ik willen halt houden om de vele vrijwilligers te bedanken, om te danken voor het sterke vrijwilligerswerk in Italië, het sterkste dat ik ken. Dank u.

En wat brengt de mens ertoe om leven af te wijzen? Het zijn de afgoden van deze wereld: geld – het is beter ons daarvan te ontdoen, want het zal geld kosten -, macht, succes. Het zijn valse parameters om de waarde van het leven te schatten. Wat is de enige authentieke maat voor het leven? De liefde, de liefde waarmee God bemint! De liefde waarmee God van het leven houdt: dat is de maat. De liefde waarmee God van ieder mensenleven houdt.

Wat is eigenlijk de positieve betekenis van het woord “gij zult niet doden”? Dat God van het leven houdt, zoals wij enkele ogenblikken geleden in de Bijbellezing hoorden. Het geheim van het leven wordt voor ons onthuld in het feit dat de Zoon van God in die mate mens geworden is, dat Hij afwijzing, zwakheid, armoede en lijden op zich genomen heeft op het kruis (cf Joh 13,1). In ieder ziek kind, in elke zwakke bejaarde mens, in elke wanhopige migrant, in ieder kwetsbaar en bedreigd leven, zoekt Christus ons (cf Mt 25,34-46), zoekt Hij ons hart, om ons de vreugde van de liefde te onthullen. Het loont de moeite om ieder leven op te vangen want elke mens is het Bloed van Christus waard (cf 1 Petr 1,18-19). Men mag niet minachten wat God zo zeer bemint!

Wij moeten aan de mannen en vrouwen van de wereld zeggen: minacht het leven niet! Het leven van de andere, maar ook het eigen leven, want het gebod “gij zult niet doden” geldt ook voor zichzelf. Men dient aan zo veel jongeren te zeggen: minacht uw leven niet! Houd op met Gods werk te verwerpen! Ge zijt een werk van God! Onderschat u niet, minacht u niet door uw verslavingen die u zullen ruïneren en naar de dood voeren!

Moge niemand het leven afmeten volgens de schijn van deze wereld, maar moge ieder zichzelf en de anderen opnemen in naam van de Vader die ons geschapen heeft. Hij is de “geliefde van het leven”: dat is mooi, “God is de geliefde van het leven”. En wij zijn Hem allemaal zo dierbaar dat Hij Zijn Zoon naar ons gezonden heeft. “Want zozeer immers – zegt het Evangelie – heeft God de wereld liefgehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat alwie in Hem gelooft niet verloren zal gaan, maar eeuwig leven zal hebben” (Joh 3,16).

______________________
Congregatie voor de Geloofsleer, Instructie Donum Vitae, 5: AAS 80 (1988), 76-77: “Het menselijk leven is heilig omdat het vanaf zijn ontstaan de scheppende handeling van God inhoudt en voor altijd in een bijzondere relatie blijft met de Schepper, zijn enig doel. God is de Meester van het leven vanaf het ontstaan tot aan het einde: niemand mag in geen enkele omstandigheid het recht voor zich opeisen een onschuldig wezen direct te vernietigen”.

Terug naar overzicht
By | 2018-10-17T20:31:03+00:00 11 oktober 2018|Woord van de paus|0 Comments