Lees of download de pdf-versie van de brief (A4 inclusief de afbeeldingen) of lees de brief hieronder (zonder de afbeeldingen).

Beste leden van de Gemeenschap voor Aanbidding,

Graag laat ik u delen in de genaden die we tijdens het afgelopen Sacramentsoctaaf mochten ontvangen. Op de vooravond werden onze nieuwe monastieke sluiers gezegend. We droegen deze sluier weer voor het eerst nadat we deze in de zeventiger jaren vervangen hadden door een ander model. Na de Hoogmis op Sacramentsdag hielden we aansluitend de Sacramentsprocessie door de tuin. Teruggekomen in de kapel zongen we dankbaar het Te Deum .

De liturgische vormingsdagen, door de Vereniging voor Latijnse Liturgie georganiseerd van 24 t/m 26 juni j.l., werden in ons klooster gehouden. Op de eerste dag konden wij deelnemen aan de Missa cantata. Terwijl het Kyriale door professionele zangers meerstemmig werd gezongen, verzorgden wij de andere gezangen. Het geheel maakte een diepe indruk op ons.

Vanuit de leiding van de Vereniging had men mij gevraagd te spreken over het belang van de stilte in de liturgie. Wellicht dat enkele gedeelten uit deze toespraak ook vrucht kunnen dragen voor u en uw deelname aan de Eucharistie en tevens dat deze een aansporing kunnen zijn om voor onze priesters te bidden. Daarom citeer ik een paar stukjes uit de voordracht.

“Het aspect van de stilte zou vanuit verschillende oogpunten bekeken kunnen worden. Aangezien dit vormingsdagen zijn voor priesters en hen die de H. Mis dienen, wil ik dit graag vanuit de priester belichten, en beginnend bij de priesters kunnen we ook kijken naar het belang van de stilte in de liturgie voor degenen die vanuit de kerk- of koorbanken, deelnemen aan de Eucharistie.

Kardinaal Sarah haalde op 7 juni jl. in Utrecht, tijdens een bijeenkomst met priesters en religieuzen, een woord aan van Romano Guardini, die zei dat: “De grote dingen gebeuren in de stilte”.

Vandaag 24 juni, Geboorte van de H. Johannes de Doper, kunnen we ook zien naar de stille ontmoeting en vreugdevolle begroeting tussen Jezus en Johannes toen zij nog in de moederschoot waren, bij het bezoek van Maria aan haar nicht Elisabet. De geboorte zelf van Johannes werd zeker gekenmerkt door deze heilige stilte. Kijk ook naar de stilte bij de ontvangenis en de geboorte van Jezus. “Toen een diepe stilte het heelal omgaf, en de nacht was voortgeijld”- (Wijsheid).

Jezus is stil op het altaar. Jezus is stil in de Hostie, en leert ons stil te zijn, te worden, uit eerbied voor God.

Als wij willen dat er door de liturgie grote dingen gebeuren, is de stilte dus van groot belang.

Wat is stilte?

Stilte is ruimte scheppen.

Stilte creëren in ons eigen hart houdt in eerste instantie in, dat we het zwijgen opleggen aan al het gepraat in onszelf.

Stilte en aanbidding vallen – als het goed is – steeds samen. Als ik dit zo zeg, dan heb ik het niet in de eerste plaats over stilte in de eucharistische aanbidding, maar over stilte in het eigen hart, in geest en waarheid.

Deze stilte krijgt men pas na een lange tijd van worsteling met zichzelf, en van veel tijd doorbrengen in eucharistische aanbidding. De H. Paus Johannes Paulus II nodigde graag uit om een tijd te verblijven bij de Heer. Hij zei: “Eén pauze van aanbidding is vruchtbaarder dan de meest drukke werkzaamheden, ook al zijn deze apostolisch.”

Stilte is een onontbeerlijke voorwaarde om goed en waardig de liturgie te vieren. Romano Guardini vroeg: “Hoe begint de liturgie?” En antwoordde: “Met het aanleren van de stilte.”

Zonder stilte geen aanbidding.

Zonder aanbidding geen rijke vrucht, dus minder opbrengst voor Kerk en apostolaat.

Wie van ons wil geen vruchten van zijn werk zien? Een vader wil vruchtbaar zijn. Een moeder wil vruchtbaar zijn. Wie nog geen vader of moeder is, – en dan spreek ik in geestelijke termen – wil vruchtbaar zijn. Daar bestaat het geestelijk vaderschap en geestelijk moederschap uit. En daar zijn we allen, zonder uitzondering, door God toe geroepen.

Kardinaal Sarah hield ons voor dat Europa, het Westen, het vaderschap weigert, en zo de Barmhartigheid van de Vader weigert te ontvangen.

“Ik ben de wijnstok, gij de ranken. Als gij in Mij blijft draagt gij veel vrucht.” Joh. 15, 5. Vaderschap en moederschap uitoefenen. Als de rank niet aan de wijnstok blijft, kan hij geen vrucht dragen. “Elke rank die geen vrucht draagt, snijdt Hij af.” Joh. 15,2. Zonder stilte kunnen we niet als ranken met de wijnstok verbonden blijven.

Kardinaal Sarah vergeleek de Kerk, en de westerse beschaving, met de Notre Dame van Parijs, door de brand verwoest. De brand is een symbool van de crisis van de Kerk, namelijk zonder God denken te zijn en alleen willen wat door mensen zelf gemaakt kan worden. “Blijft in Mij, dan blijf Ik in u.” Joh. 15,4. “Een kathedraal”, zo zei de kardinaal, “is als een hymne voor God, gebouwd door mensen die wisten dat ze kind van God waren, bemind, met God verbonden.”

De stilte is een kenmerk van mensen die van elkaar houden. Is eenmaal gezegd wat gezegd diende te worden, dan zijn zij samen stil en genieten van elkaars aanwezigheid en van elkaars liefde. Niet op een zelfzuchtige manier, maar als in een geschonken gave zich verheugend. Deze liefde is vruchtbaar naar anderen toe. Het Offer van Christus is zijn Zelfgave aan Zijn Bruid, de Kerk. Zijn Offer heeft Zich in stilte voltrokken.

Priesters zijn geroepen om in deze stille en verstilde (niet verkilde) liefde van Christus te treden. Deze liefde schreeuwt niet, verheft op straat haar stem niet. Deze Liefde, God zelf, spreekt in de stilte van het hart van hen, die tijd en ruimte scheppen om met Hem samen te zijn.

Zonder stilte geen diepgang.

Als priesters alsmaar praten doen zij afbreuk aan de stilte die nodig is voor de ziel om zich in God te kunnen vestigen en Zijn Stem te horen.

Hiermee wil ik niet zeggen dat er geen op het Woord van God gerichte homilie moet zijn, maar de priester of diaken zou indachtig moeten zijn van waaruit hij spreekt. Een woord heeft maar waarde in de mate dat dit komt uit de stilte. Anders is zijn spreken te vergelijken met dat van Martha, die druk in de weer was, maar ook vol van eigen actie. Gelukkig en geprezen de priester die de kerkgangers met zijn woorden helpt om in aanbidding neer te gaan zitten aan de voeten van de Heer, zoals Maria.

“Martha Martha, wat maak je je bezorgd en druk over veel dingen. Slechts één ding is nodig. Maria heeft het beste deel gekozen en dat zal haar niet ontnomen worden.” Lc.10,41-42.

Deze liefdevolle opmerking van Jezus aan Martha heeft een diepe inhoud en is heel belangrijk voor priesters en religieuzen.

Bezield als wij zijn met ijver voor de Heer, kiezen we soms of vaker voor actie en drukte, in plaats van voor contemplatie en stilte.

Toch is de contemplatie (stilte), van wezenlijk belang voor het optimaal (kunnen) vieren van het Kruisoffer van onze Heer.

De Stilte van Maria

“Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en overwoog ze bij zichzelf.” Gelukkig die priester die zich thuis weet bij Maria.

In een klassieker van Caryll Houselander – helaas is het boek nog niet in het Nederlands vertaald – genaamd “The Reed of God” (blz. 21), overweegt de schrijfster de maagdelijke kwaliteit, hoedanigheid van Maria (die zij ook wel met “leegte” aanduidt) in drie beelden:

Maria was als een riet
waardoor de Eeuwige Liefde
gefloten moest worden,
als een herderslied.

Maria was als een kelk,
gelijk een bloem,
waarin het zuiverste water van de mensheid
moest uitgestort worden,
gemengd met wijn,
veranderd in het liefdesbloed,
en opgeheven in Het Offer.

Maria was het warme nest,
gevormd naar de vorm van menselijkheid,
om de Goddelijke kleine Vogel te ontvangen.

Men vindt hetzelfde beeld terug in een gebed van een priester voor het Allerheiligste – In Sinu Jesu blz. 281 (10 maart 2012)

Geef mij, Heer Jezus,
volgens Uw Hartsverlangen.
Ik ben een leeg vat, wachtend op U
om gevuld te worden.
Ik wil bij U verblijven, stil en leeg,
en voorbereid om gevuld te worden
met wat ook dat U zal behagen
om in mij uit te storten.
Vul mij volgens Uw verlangen,
niet enkel voor mezelf, maar voor anderen,
voor de zielen die U naar mij wilt sturen,
dat ik hen iets puurs mag geven,
iets goddelijks om te drinken.

Het lijkt me dat het voor een parochiepriester nog moeilijker is, dan voor een kloosterzuster, om de smaak van het gebed te krijgen en die ook te behouden. Onze Stichteres, Moeder Mechtildis zegt: “Er is volharding nodig, want de duivel en onze natuur, zijn vijanden van het gebed en zij doen alles om ons ervan af te houden.”

Stilte in de liturgie

Stilte in de H. Mis betekent niet slechts op bepaalde momenten stilte creëren om vervolgens alles wat er gezegd en gedaan wordt te laten bruisen van de zogeheten “participatio actuosa”. De hele Eucharistieviering moet een sfeer van stilte ademen.

De H. Mis is niet iets wat de priester doet, ook al is hij menselijk gezien de voornaamste handelende persoon. De priester zou het voorbeeld voor de gelovigen moeten zijn van hoe zij zich hebben te gedragen tijdens de H. Mis. Hiermee bedoel ik hun wijze van aanwezig zijn bij het H. Offer.

Stilte ervaren in de gebaren van de priester is heel belangrijk voor de gelovigen. Of met een woord van Kardinaal Sarah: Een priester is allereerst iemand die God present stelt, iemand die aanbidt.

Een priester die zichzelf open stelt om van God te ontvangen in de liturgie, wordt zelf stil. Een priester die innerlijk stil is geworden, zal een weldadige heiligende indruk maken op de gelovigen, doordat hij ceremonies en gebaren zal verrichten op een stille manier, want zelf is hij innerlijk in diepe aanbidding.

Kardinaal Sarah zei : “Een kathedraal is allereerst een plaats waar mensen kunnen knielen. Een kathedraal heeft geen zin als er geen mensen zijn die aanbidden. De Kerk is in crisis, omdat er te weinig mensen zijn die het Allerheiligste aanbidden… De betekenis van aanbidding hervinden.”

Op 26 juni vierden de deelnemers van de liturgische vormingsdagen een zogeheten ‘Drieherenmis’, waarvan de ceremonies op de vooravond zorgvuldig geoefend waren en waarin wij de zang verzorgden. Het werd een indrukwekkende viering, waarvan we mogen zeggen: “het huis hing vol balsemgeur.”

Het Sacramentsoctaaf werd besloten met de octaafdag. Maar er volgden nog twee genadevolle dagen, namelijk de beide Hoogfeesten van het heilig Hart van Jezus en de HH. Apostelen Petrus en Paulus. Dankbaar en gesterkt hebben wij daarna de gewone tijd door het jaar hervat.

Wij willen u hartelijk danken voor de ons toegestuurde giften voor het onderhoud van ons klooster. Wij blijven u en uw intenties meenemen in ons gebed.

In biddende verbondenheid,

Uw zusters Benedictinessen van de Altijddurende Aanbidding van het Allerheiligste Sacrament,

Zuster Immaculata Franken OSB ap, priorin

Terug naar nieuwsoverzicht